Đáng chú ý, trong tiến trình này, khu vực kinh tế tập thể, nòng cốt là các Hợp tác xã có thể khẳng định vai trò quan trọng trong tổ chức khai thác, phát triển sản phẩm và tạo sinh kế cho cộng đồng.

Ngày 26/4/2026 Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau tổ chức Hội thảo Bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch bền vững tỉnh Cà Mau

Toàn tỉnh Cà Mau hiện có hệ thống di sản văn hóa đa dạng, bao gồm các di tích lịch sử, công trình kiến trúc, lễ hội truyền thống, làng nghề, nghệ thuật dân gian như đờn ca tài tử… Đây không chỉ là những giá trị tinh thần quý báu mà còn là nguồn tài nguyên có khả năng chuyển hóa thành sản phẩm du lịch đặc thù, góp phần tạo dựng thương hiệu du lịch địa phương.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc khai thác các giá trị di sản văn hóa phục vụ phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh vẫn còn nhiều hạn chế. Nhiều di tích chưa được đầu tư, tôn tạo đúng mức; hoạt động khai thác còn mang tính tự phát, thiếu tính liên kết; sản phẩm du lịch từ di sản còn đơn điệu, chưa tạo được sức hút mạnh mẽ đối với du khách. Đặc biệt, chưa hình thành được các mô hình tổ chức sản xuất – kinh doanh hiệu quả để khai thác đồng bộ, bền vững nguồn tài nguyên này.

Trong bối cảnh đó, Hợp tác xã là một trong những mô hình phù hợp để tổ chức khai thác giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch. Với đặc trưng hoạt động dựa trên sự liên kết của các thành viên, gắn với cộng đồng địa phương, Hợp tác xã có nhiều lợi thế trong việc huy động nguồn lực, bảo tồn giá trị văn hóa và phát triển dịch vụ du lịch.

Thực tiễn cho thấy, các Hợp tác xã có thể đảm nhận nhiều vai trò trong chuỗi giá trị du lịch di sản như: Tổ chức quản lý, khai thác các điểm di tích, danh thắng; Phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với văn hóa bản địa; Cung cấp dịch vụ lưu trú, ẩm thực, hướng dẫn du lịch; Kết nối tiêu thụ sản phẩm đặc sản địa phương, sản phẩm OCOP… Thông qua mô hình Hợp tác xã, người dân không chỉ tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch mà còn trở thành chủ thể gìn giữ và phát huy giá trị di sản. Đây chính là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự hài hòa giữa mục tiêu phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa.

Một trong những hướng đi hiệu quả hiện nay là phát triển du lịch cộng đồng gắn với di sản văn hóa, trong đó Hợp tác xã đóng vai trò trung tâm tổ chức. Các mô hình này cho phép du khách không chỉ tham quan mà còn trực tiếp trải nghiệm đời sống văn hóa, sinh hoạt, sản xuất của người dân địa phương.

Tại tỉnh Cà Mau, tiềm năng phát triển các mô hình Hợp tác xã du lịch cộng đồng còn rất lớn, đặc biệt ở các khu vực có di tích lịch sử, làng nghề truyền thống hoặc không gian văn hóa đặc sắc. Việc xây dựng các tour trải nghiệm như tham gia sinh hoạt đờn ca tài tử, khám phá ẩm thực địa phương, tìm hiểu lịch sử vùng đất… nếu được tổ chức bài bản thông qua Hợp tác xã sẽ góp phần nâng cao giá trị gia tăng cho ngành du lịch. Đồng thời, việc gắn kết sản phẩm du lịch với các sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc sản địa phương thông qua Hợp tác xã cũng mở ra hướng phát triển kinh tế đa giá trị, nâng cao thu nhập cho người dân.

Mặc dù có nhiều tiềm năng, song việc phát triển Hợp tác xã tham gia khai thác du lịch di sản văn hóa tại Cà Mau vẫn còn đối mặt với không ít khó khăn. Phần lớn các Hợp tác xã có quy mô nhỏ, năng lực quản lý còn hạn chế; thiếu vốn đầu tư; kỹ năng tổ chức hoạt động du lịch, marketing, xây dựng sản phẩm còn yếu. Bên cạnh đó, cơ chế, chính sách hỗ trợ riêng cho Hợp tác xã trong lĩnh vực du lịch chưa thực sự đầy đủ; sự liên kết giữa Hợp tác xã với doanh nghiệp lữ hành còn lỏng lẻo; công tác quảng bá, xúc tiến du lịch chưa hiệu quả. Đặc biệt, việc bảo tồn và khai thác di sản đòi hỏi phải có sự đầu tư bài bản, lâu dài, trong khi nguồn lực của các Hợp tác xã còn hạn chế, dẫn đến nhiều tiềm năng chưa được khai thác đúng mức.

Để phát huy hiệu quả vai trò của Hợp tác xã trong khai thác du lịch từ di sản văn hóa, cần triển khai đồng bộ một số giải pháp:

Trước hết, cần tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về vai trò của kinh tế tập thể trong phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch di sản. Đồng thời, hỗ trợ thành lập mới và củng cố các Hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực du lịch cộng đồng.

Thứ hai, đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực cho Hợp tác xã, tập trung vào các kỹ năng quản trị, xây dựng sản phẩm du lịch, marketing, chuyển đổi số và liên kết thị trường.

Thứ ba, hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ Hợp tác xã tiếp cận nguồn vốn, đất đai, hạ tầng; khuyến khích đầu tư phát triển các mô hình du lịch gắn với di sản văn hóa.

Thứ tư, tăng cường liên kết giữa Hợp tác xã với doanh nghiệp, các tổ chức du lịch trong và ngoài tỉnh nhằm hình thành chuỗi giá trị bền vững, nâng cao khả năng cạnh tranh.

Thứ năm, cần chú trọng công tác bảo tồn di sản gắn với khai thác hợp lý, đảm bảo giữ gìn bản sắc văn hóa, tránh thương mại hóa quá mức làm mai một giá trị truyền thống.

Việc đánh thức tiềm năng du lịch từ di sản văn hóa không chỉ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế mà còn có ý nghĩa quan trọng trong bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa địa phương. Trong tiến trình đó, Hợp tác xã với vai trò là tổ chức kinh tế gắn với cộng đồng chính là nhân tố quan trọng, giúp kết nối các nguồn lực, tổ chức sản xuất – kinh doanh và lan tỏa giá trị.

Với sự quan tâm của các cấp, các ngành cùng với sự chủ động, đổi mới của các Hợp tác xã, tin rằng trong thời gian tới, du lịch di sản văn hóa tại tỉnh Cà Mau sẽ có bước phát triển mạnh mẽ, góp phần nâng cao đời sống người dân và khẳng định vị thế của kinh tế tập thể trong phát triển kinh tế - xã hội địa phương./.

            TH