Đây là diễn đàn quan trọng nhằm lấy ý kiến các cơ quan quản lý, tổ chức đại diện hợp tác xã, chuyên gia và các hợp tác xã để tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách phát triển kinh tế tập thể theo tinh thần Luật Hợp tác xã năm 2023.
Quang cảnh Hội thảo
Hoàn thiện thể chế để chính sách đi vào cuộc sống
Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận về dự thảo sửa đổi, bổ sung các quy định hướng dẫn thi hành Luật Hợp tác xã năm 2023 và Nghị định về tổ hợp tác. Các ý kiến đều thống nhất đánh giá việc hoàn thiện thể chế là yêu cầu cấp thiết nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai Luật, đồng thời tạo môi trường pháp lý thông thoáng, minh bạch để khu vực kinh tế tập thể phát triển bền vững.
Bên cạnh đó, Hội thảo cũng được nghe chuyên gia Dự án DGRV (Cộng hòa Liên bang Đức) chia sẻ kinh nghiệm phát triển hợp tác xã tại Đức. Những nội dung về phát triển hợp tác xã dựa trên nhu cầu của thành viên, nâng cao năng lực quản trị, xây dựng chuỗi giá trị, phát huy vai trò của tổ chức đại diện hợp tác xã và hình thành hệ sinh thái hỗ trợ được đánh giá là những kinh nghiệm có giá trị tham khảo đối với quá trình hoàn thiện chính sách và phát triển hợp tác xã tại Việt Nam.
Chính sách đã tạo chuyển biến tích cực nhưng vẫn còn nhiều điểm nghẽn
Phát biểu tại Hội thảo, các đại biểu đánh giá cao sự quan tâm của Trung ương trong việc ban hành Luật Hợp tác xã năm 2023 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng giúp nhận thức của các cấp, các ngành về kinh tế tập thể có nhiều chuyển biến tích cực. Tại tỉnh Cà Mau, thời gian qua, Tỉnh ủy, Hội đồng nhân tỉnh và Ủy ban nhân dân tỉnh đã ban hành nhiều chủ trương, nghị quyết, đề án, kế hoạch và quy chế phối hợp để cụ thể hóa các chính sách của Trung ương; đồng thời quan tâm bố trí nguồn lực nhằm hỗ trợ phát triển khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã.
Tuy nhiên, thực tiễn vẫn còn một số khó khăn cần tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện, như: chính sách hỗ trợ thành lập mới, thuế, đất đai, bảo hiểm xã hội, giải thể HTX…
Một nội dung khác được nhiều đại biểu quan tâm là điều kiện thụ hưởng chính sách hỗ trợ theo Nghị định số 113/2024/NĐ-CP. Theo đó, nhiều tiêu chí như tăng trưởng thành viên, giao dịch nội bộ, quỹ chung không chia hoặc thời gian hoạt động chỉ phù hợp với các hợp tác xã đã hoạt động ổn định, trong khi hợp tác xã mới thành lập – đối tượng rất cần được hỗ trợ về đào tạo, chuyển đổi số, khoa học công nghệ và nâng cao năng lực quản trị – lại khó đáp ứng điều kiện để tiếp cận chính sách.
Đề xuất hoàn thiện chính sách theo hướng sát thực tiễn
Đối với chính sách hỗ trợ thành lập mới hợp tác xã; Mặc dù Luật Hợp tác xã năm 2023 đã quy định sáng lập viên được tư vấn, hỗ trợ trong quá trình thành lập nhưng chưa có quy định cụ thể về nội dung hỗ trợ, đơn vị thực hiện và nguồn kinh phí nên đây là khó khăn cho các địa phương trong công tác tuyên truyền, vận động và tư vấn thành lập mới hợp tác xã; đề nghị sửa đổi Nghị định thi hành Luật HTX lần này cần bổ sung thành chính sách cụ thể.
Đối với lĩnh vực thuế, đại biểu dự Hội thảo cho rằng hệ thống chính sách ưu đãi hiện nay còn phân tán ở nhiều văn bản pháp luật, gây khó khăn cho hợp tác xã trong quá trình tiếp cận và thực hiện. Bên cạnh đó, chế độ kế toán, hóa đơn điện tử, kê khai thuế và chữ ký số đang tạo áp lực không nhỏ đối với các hợp tác xã quy mô nhỏ; đề nghị nghiên cứu xây dựng cơ chế quản lý thuế phù hợp với đặc thù của hợp tác xã, đồng thời đơn giản hóa chế độ kế toán và hỗ trợ các chi phí chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính, kế toán.
Đại diện HTX nông nghiệp tổng hợp Ba Đình phản ánh về Chính sách Thuế
Đối với chính sách đất đai, nhiều hợp tác xã phản ánh vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận đất để đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất, kinh doanh. Đặc biệt, nhiều hợp tác xã đã được giao đất hoặc cho thuê đất từ nhiều năm trước, đã đầu tư lớn vào nhà xưởng, kho bãi, cơ sở sản xuất nhưng thực hiện thủ tục tiếp cận chính sách đất đai còn khó khăn, khi hết thời hạn sử dụng đất phải thực hiện lại nhiều thủ tục như một dự án mới, làm ảnh hưởng đến tính ổn định trong hoạt động. Kiến nghị nghiên cứu cơ chế ưu tiên gia hạn hoặc tiếp tục cho thuê đất đối với các hợp tác xã sử dụng đất đúng mục đích, hoạt động hiệu quả và đã đầu tư tài sản gắn liền với đất.
Đại diện HTX Artemia Vĩnh Châu – Bạc Liêu phản ánh về Chính sách Đất đai
Về bảo hiểm xã hội, đại biểu phản ánh cần có hướng dẫn cụ thể đối với cán bộ quản lý, thành viên và người lao động trong hợp tác xã; đồng thời nghiên cứu chính sách hỗ trợ mức đóng đối với hợp tác xã mới thành lập và hợp tác xã hoạt động ở vùng khó khăn.
Đối với công tác giải thể hợp tác xã, nhiều ý kiến cho rằng cần nghiên cứu bổ sung cơ chế giải thể theo thủ tục rút gọn đối với các hợp tác xã đã ngừng hoạt động kéo dài nhưng không còn đủ điều kiện tổ chức đại hội thành viên hoặc không còn người đại diện theo pháp luật, nhằm xử lý dứt điểm tình trạng hợp tác xã tồn tại trên giấy.
Hoàn thiện chính sách để thúc đẩy kinh tế tập thể phát triển bền vững
Có thể khẳng định, các ý kiến tại Hội thảo đều hướng đến mục tiêu chung là tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách phát triển kinh tế tập thể theo hướng đồng bộ, khả thi và sát với thực tiễn hoạt động của hợp tác xã. Việc lắng nghe ý kiến từ cơ sở, từ các tổ chức đại diện và chính các hợp tác xã sẽ giúp cơ quan soạn thảo có thêm cơ sở để hoàn thiện các quy định hướng dẫn thi hành Luật Hợp tác xã năm 2023, góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình thực hiện.
Những kiến nghị được đưa ra tại Hội thảo không chỉ phản ánh những khó khăn của khu vực kinh tế tập thể hiện nay mà còn thể hiện mong muốn xây dựng một môi trường pháp lý thuận lợi hơn, giúp các hợp tác xã phát triển ổn định, nâng cao hiệu quả hoạt động, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và cả nước./.
VD
