Trước yêu cầu mới của hội nhập và cạnh tranh, việc nâng cao chất lượng tăng trưởng, hiệu quả và sức cạnh tranh của khu vực kinh tế hợp tác, HTX không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài.
Từ “số 0” đến tư duy mới
Thực tiễn cho thấy, con đường tất yếu để HTX phát triển là khai thác tối đa lợi thế, thế mạnh của từng ngành, từng vùng, chú trọng phát triển sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP, đồng thời mạnh dạn ứng dụng khoa học – công nghệ cao để giảm chi phí, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm.
Một minh chứng sinh động cho hướng đi này là mô hình HTX công nghệ cao Tân Lập, xã Tân Yên, tỉnh Sơn La, nơi những người nông dân đã chuyển từ tư duy sản xuất nhỏ lẻ sang tư duy kinh tế nông nghiệp hiện đại, dựa trên tri thức, công nghệ và liên kết.
Ngày càng nhiều HTX ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất.
Hành trình khởi nghiệp của anh Vũ Văn Hiệu, Giám đốc HTX công nghệ cao Tân Lập, phản ánh rõ nét sự chuyển dịch tư duy trong khu vực kinh tế tập thể hiện nay.
Xuất thân không phải từ nông nghiệp, học ngành điện, từng bươn chải nhiều nghề nhưng cuộc sống vẫn chật vật, anh Hiệu chỉ thực sự tìm thấy hướng đi ổn định khi gắn bó với cao nguyên Mộc Châu và lựa chọn nông nghiệp làm con đường lập nghiệp.
Điểm đáng chú ý là ngay từ đầu, anh Hiệu không đi theo lối mòn “lấy kinh nghiệm truyền miệng làm chuẩn”, mà chủ động học tập kiến thức nông nghiệp trên Internet, tiếp cận kỹ thuật mới, giống mới, quy trình mới. Từ cách chọn cây giống, cải tạo đất, bón phân, phòng trừ sâu bệnh đến khâu tiêu thụ sản phẩm, tất cả đều được anh nghiên cứu, ghi chép, thử nghiệm một cách bài bản.
Ba năm đầu trồng rau quả ngoài trời giúp anh tích lũy kinh nghiệm, nhưng cũng bộc lộ hạn chế của sản xuất truyền thống, phụ thuộc thời tiết, rủi ro cao, giá trị gia tăng thấp. Nhận thức rõ điều đó, anh mạnh dạn đầu tư nhà màng, nhà kính, một quyết định táo bạo trong bối cảnh nhiều nông dân còn e ngại chi phí lớn và rủi ro ban đầu. Chính bước ngoặt này đã mở ra hướng phát triển bền vững, hiệu quả hơn, khẳng định vai trò của công nghệ trong nâng cao chất lượng tăng trưởng nông nghiệp.
Đòn bẩy nâng cao hiệu quả
Hiện nay, gia đình anh Hiệu sở hữu 8.000m² nhà màng trồng cà chua, ớt chuông, ớt Palermo, ớt baby… cùng 3ha cây ăn quả ngoài trời. Doanh thu mỗi năm đạt khoảng 2 tỷ đồng, lợi nhuận ròng xấp xỉ 1 tỷ đồng. Quan trọng hơn, mô hình đã tạo việc làm thường xuyên cho nhiều lao động địa phương, trong đó có bà con đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần bảo đảm an sinh xã hội tại chỗ.
Hiệu quả đó đến từ việc ứng dụng đồng bộ tiến bộ kỹ thuật, hệ thống tưới nhỏ giọt công nghệ Israel giúp tiết kiệm nước và phân bón, lưới cắt nắng điều tiết vi khí hậu; quản lý sinh trưởng cây trồng qua điện thoại thông minh. Nhờ công nghệ, chi phí sản xuất được kiểm soát, năng suất và chất lượng nông sản tăng rõ rệt, mẫu mã đồng đều, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Đây chính là hướng đi mà khu vực kinh tế tập thể, HTX cần nhân rộng, lấy khoa học công nghệ làm nền tảng, lấy hiệu quả và giá trị gia tăng làm thước đo, thay vì chỉ chạy theo sản lượng.
Sau những thành công ban đầu, nhận thức rõ giới hạn của sản xuất đơn lẻ, cuối năm 2023, anh Hiệu cùng 8 hộ nông dân thành lập HTX công nghệ cao Tân Lập. Chỉ trong thời gian ngắn, HTX đã mở rộng diện tích sản xuất lên 30ha, trở thành một trong những HTX có quy mô lớn của xã Tân Yên.
HTX đang chuyển từ tư duy “chạy theo phong trào” sang tư duy sản xuất theo tín hiệu thị trường.
Trong HTX, các thành viên không chỉ liên kết về diện tích mà còn liên kết về tri thức và thị trường. Việc cùng nhau học hỏi kỹ thuật mới, cập nhật thông tin thị trường, chia sẻ kinh nghiệm giúp từng hộ mạnh dạn đầu tư, nâng cao hiệu quả sản xuất. Nhiều thành viên đã đạt doanh thu hàng tỷ đồng mỗi năm, khẳng định vai trò của HTX trong nâng cao năng lực cạnh tranh của nông dân.
Đáng chú ý, HTX đã chuyển từ tư duy “chạy theo phong trào” sang tư duy sản xuất theo tín hiệu thị trường. Thay vì trồng ồ ạt một loại cây, HTX chủ động đa dạng hóa cây trồng, phân bổ sản xuất theo mùa vụ, hạn chế tình trạng dội chợ, rớt giá, một căn bệnh trầm kha của nông nghiệp nhỏ lẻ.
Khai thác lợi thế vùng
Một điểm nhấn quan trọng trong mô hình HTX công nghệ cao Tân Lập là khai thác hiệu quả lợi thế khí hậu và thổ nhưỡng của Mộc Châu. Với khí hậu mát mẻ, biên độ nhiệt ngày đêm lớn, HTX định hướng trồng cam canh trái vụ – thời điểm thị trường còn khan hiếm sản phẩm.
Nhờ đó, cam Mộc Châu có vị ngọt đậm, hương thơm đặc trưng, giá bán cao hơn nhiều so với chính vụ ở các vùng khác. Hiện nay, HTX đã có 15ha cam canh đạt chứng nhận VietGAP, được gắn tem truy xuất nguồn gốc và tiêu thụ ổn định tại các chợ đầu mối, siêu thị nông sản sạch ở Hà Nội. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển sản phẩm OCOP, từng bước xây dựng thương hiệu nông sản địa phương.
