Nuôi tôm thông minh: Xu thế tất yếu tại "thủ phủ" tôm Cà Mau
Cà Mau hiện là tỉnh có diện tích nuôi tôm lớn nhất cả nước với hơn 280.000 ha. Trong những năm gần đây, ngành tôm – kinh tế mũi nhọn của địa phương – đang đứng trước yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao năng suất và đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe. Trước tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu, nhiều Hợp tác xã hợp tác xã vùng nước mặn tại địa phương đã chủ động chuyển đổi từ phương thức truyền thống sang mô hình nuôi tôm thông minh ứng dụng công nghệ cao.
Nuôi tôm thông minh được xác định là quá trình ứng dụng đồng bộ các giải pháp: hệ thống quan trắc môi trường tự động, công nghệ Biofloc, tuần hoàn nước, cảm biến theo dõi chất lượng nước và quản lý thức ăn tự động. Việc số hóa trong quản lý và truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp tối ưu hóa sản xuất, giảm thiểu rủi ro dịch bệnh mà còn nâng cao đáng kể giá trị kinh tế bền vững.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy mức độ ứng dụng công nghệ giữa các hợp tác xã vẫn chưa đồng đều. Nhiều hợp tác xã quy mô nhỏ còn gặp khó khăn về vốn và kỹ thuật, dẫn đến việc quản lý vẫn dựa nhiều vào kinh nghiệm, thiếu hệ thống giám sát tự động và quy trình truy xuất nguồn gốc chưa hoàn thiện.
Dự án MACIB: Nâng tầm chuyên nghiệp cho HTX Thủy sản
Nhằm giải quyết các thách thức trên, Liên minh hợp tác xã tỉnh Cà Mau đã phối hợp với Tổ chức Agriterra triển khai dự án “Nâng cao tính chuyên nghiệp cho các hợp tác xã thủy sản khu vực Đồng bằng sông Cửu Long” (MACIB) giai đoạn 2024 – 2026. Tại Cà Mau, dự án tập trung hỗ trợ trọng điểm cho hai đơn vị là hợp tác xã Tân Phát Lợi và hợp tác xã Tài Thịnh Phát Farm.
Hợp tác xã Tài Thịnh Phát Farm tại xã Tam Giang
Ngày 08/5/2026, đoàn công tác của Tổ chức Agriterra do ông Vũ Duy Linh và ông Đinh Huy Đức – các Chuyên gia tư vấn độc lập dẫn đầu – đã có buổi làm việc thực địa tại hợp tác xã Tài Thịnh Phát Farm ấp Lung Đước, xã Tam Giang, huyện Ngọc Hiển. Tham dự buổi làm việc còn có đại diện Liên minh hợp tác xã tỉnh Cà Mau cùng hơn 40 thành viên của hợp tác xã.
Số hóa vùng nuôi và áp dụng công nghệ GIS
Tại buổi làm việc, các Chuyên gia đã tiến hành đánh giá thực trạng mức độ áp dụng các thực hành Nuôi tôm thông minh với khí hậu (CSA). Đồng thời, đoàn đã hướng dẫn hợp tác xã thiết kế và vận hành hệ thống dữ liệu địa lý (GIS) nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vùng nuôi , truy xuất nguồn gốc, chứng nhận và liên kết thị trường.
Hợp tác xã Tài Thịnh Phát Farm, được thành lập từ năm 2018 với 55 thành viên, vốn điều lệ đăng ký là 210.000.000 đồng; Hợp tác xã Tài Thịnh Phát Farm đã nâng cao quản lý vùng nuôi tôm rừng với Dự án AGRITERRA, với sự hỗ trợ của Dự án này đã phối hợp cùng các Chuyên gia tư vấn triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu địa lý số GIS và hệ thống bản đồ chi tiết cho vùng nuôi tôm rừng tự nhiên tại xã Tam Giang tỉnh Cà Mau. Hợp tác xã hiện là đơn vị tiên phong trong mô hình nuôi tôm rừng tự nhiên. Với sự hỗ trợ từ dự án MACIB, hợp tác xã đã đạt được những bước tiến quan trọng.
- Xây dựng bản đồ số (GIS): Tích hợp dữ liệu thực địa về diện tích, vị trí kênh rạch, mật độ phủ rừng và các yếu tố môi trường vào hệ thống bản đồ trực quan.
- Quản lý bền vững: Hệ thống dữ liệu giúp Ban điều hành hợp tác xã đưa ra quyết định chính xác trong việc quy hoạch vùng nuôi, vừa đảm bảo năng suất, vừa bảo vệ nghiêm ngặt rừng ngập mặn.
- Truy xuất nguồn gốc: Hỗ trợ hợp tác xã hoàn thiện hồ sơ chứng nhận và liên kết thị trường quốc tế một cách minh bạch.
Bằng việc ứng dụng công nghệ GIS, hợp tác xã không chỉ nâng cao năng lực quản lý vùng nuôi tôm rừng tự nhiên mà còn đóng góp vào phát triển kinh tế bền vững cho cộng đồng, tạo them cơ hội sinh kế, đặc biệt là cho phụ nữ nông thôn tại xã Tam Giang. Dự án AGRITERRA thể hiện cam kết của hợp tác xã Tài thịnh Phát Fram trong việc kết hợp công nghệ, chuyên môn và bảo vệ thiên nhiên, hướng tới một ngành nuôi tôm rừng phát triển bền vững, than thiện với môi trường.
Quang cảnh làm việc tại Hợp tác xã Tài Thịnh Phát Farm
Hướng tới ngành tôm hiện đại và thích ứng khí hậu
Phát biểu tại buổi làm việc, ông Vũ Duy Linh – Chuyên gia tư vấn dự án – ghi nhận những nỗ lực của hợp tác xã trong việc đổi mới phương thức hoạt động và liên kết sản xuất. Ông khẳng định: “Nuôi tôm thông minh đang trở thành xu hướng tất yếu. Dù còn khó khăn về hạ tầng và vốn, nhưng những chuyển biến tích cực trong ứng dụng công nghệ tại các hợp tác xã như Tài Thịnh Phát Farm là minh chứng cho hướng đi đúng đắn của ngành thủy sản địa phương.”
Trong thời gian tới, với sự đồng hành từ các chính sách hỗ trợ và các tổ chức quốc tế, các hợp tác xã nuôi tôm tại Cà Mau sẽ có thêm động lực để chuyển đổi số mạnh mẽ, khẳng định vị thế trung tâm ngành tôm của cả nước và thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.
Theo Trần Thị Lam
