Thế nhưng, có một thời gian, nghề làm ba khía truyền thống đứng trước nhiều khó khăn. Người dân chủ yếu làm theo quy mô nhỏ lẻ, mạnh ai nấy bán. Sản phẩm chưa có thương hiệu, chưa có bao bì, đầu ra phụ thuộc thương lái nên giá trị mang lại không cao. Không ít hộ từng nghĩ đến chuyện bỏ nghề vì thu nhập bấp bênh.

Chính từ thực tế đó, một số hộ dân tâm huyết với nghề truyền thống đã cùng nhau bàn bạc, liên kết thành lập HTX Ba Khía Đầm Dơi (Xã Quách Phẩm, tỉnh Cà Mau) với mong muốn giữ nghề, giữ hương vị đặc sản quê hương và từng bước nâng cao giá trị sản phẩm địa phương.

Những ngày đầu thành lập HTX không hề dễ dàng. Phần lớn thành viên vốn quen cách làm thủ công truyền thống nên việc thay đổi tư duy sản xuất, xây dựng thương hiệu hay tiếp cận thị trường đều là điều mới mẻ. Có thời điểm, HTX gặp khó từ nguồn vốn đầu tư, thiết kế bao bì đến việc bảo đảm đồng đều chất lượng sản phẩm.

Tuy nhiên, với quyết tâm giữ nghề truyền thống, các thành viên HTX dần thống nhất quy trình sản xuất chung. Từ khâu chọn nguyên liệu, sơ chế đến công đoạn muối ba khía đều được thực hiện theo tiêu chuẩn thống nhất để giữ được hương vị đặc trưng vốn có.

Xưởng sản xuất Ba khía của HTX ba khía Đầm Dơi

Theo các thành viên HTX, để có được mẻ ba khía ngon, nguyên liệu phải được chọn kỹ từ những con ba khía chắc thịt sống tự nhiên trong vùng rừng ngập mặn. Sau khi làm sạch, ba khía được muối cùng nước mắm theo công thức truyền thống. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ để giữ được vị đậm đà đặc trưng của món ăn dân dã miền Đất Mũi.

Cũng từ khi tham gia HTX, các hộ dân không còn sản xuất riêng lẻ mà bắt đầu liên kết chặt chẽ hơn trong cung ứng nguyên liệu, chia sẻ kinh nghiệm và cùng nhau xây dựng thương hiệu chung cho sản phẩm ba khía Đầm Dơi.

Không dừng lại ở việc giữ nghề truyền thống, HTX còn từng bước thay đổi cách làm để đáp ứng nhu cầu thị trường hiện đại. Nếu trước đây sản phẩm chủ yếu bán bằng hũ nhựa đơn giản hoặc đóng gói thủ công thì nay HTX đã chú trọng hơn về bao bì, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Các thành viên cũng được hướng dẫn nâng cao nhận thức về an toàn thực phẩm, vệ sinh trong chế biến và bảo quản sản phẩm. Quy trình sản xuất dần được hoàn thiện theo hướng chuyên nghiệp hơn nhằm tạo niềm tin cho người tiêu dùng.

Sự thay đổi đó đã giúp sản phẩm của HTX Ba Khía Đầm Dơi từng bước được thị trường đón nhận tốt hơn. Nhiều khách hàng không chỉ trong tỉnh mà cả ngoài tỉnh biết đến sản phẩm nhờ hương vị truyền thống đặc trưng và chất lượng ngày càng được nâng cao.

HTX đóng gói sản phẩm gửi cho khách hàng trong, ngoài tỉnh

Đặc biệt, việc tham gia Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) đã trở thành bước ngoặt quan trọng đối với HTX. Từ một món ăn dân dã quen thuộc, ba khía muối nước mắm được đầu tư bài bản hơn về chất lượng, mẫu mã và thương hiệu để từng bước trở thành sản phẩm OCOP đặc trưng của địa phương. Quá trình xây dựng sản phẩm OCOP giúp các thành viên thay đổi nhiều trong tư duy sản xuất. Người dân bắt đầu chú trọng hơn đến chất lượng đồng đều, an toàn thực phẩm và uy tín thương hiệu thay vì chỉ quan tâm bán được hàng như trước. Cũng nhờ đó, giá trị sản phẩm được nâng lên đáng kể, tạo thêm thu nhập cho thành viên HTX và góp phần giữ nghề truyền thống tại địa phương.

Sản phẩm HTX tham gia xúc tiến thương mại

Những năm gần đây, cùng với xu hướng chuyển đổi số, HTX Ba Khía Đầm Dơi tiếp tục chủ động đổi mới cách quảng bá và tiêu thụ sản phẩm. Nếu trước đây việc bán hàng chủ yếu phụ thuộc khách quen hoặc thương lái thì nay sản phẩm đã được giới thiệu trên mạng xã hội, livestream bán hàng và các sàn thương mại điện tử.

Hợp tác xã livestream bán hàng

Tại Phiên chợ OCOP Cà Mau – Tinh hoa Đất Mũi do Liên minh Hợp tác xã tỉnh Cà Mau phối hợp cùng Báo và Phát thanh, Truyền hình Cà Mau tổ chức, sản phẩm ba khía muối nước mắm của HTX tiếp tục thu hút sự quan tâm của nhiều người tiêu dùng.

HTX giới thiệu sản phẩm tại Phiên chợ OCOP Cà Mau – Tinh hoa Đất Mũi do Liên minh Hợp tác xã tỉnh Cà Mau tổ chức

Không chỉ giới thiệu sản phẩm, các phiên livestream còn giúp HTX kể câu chuyện về nghề truyền thống vùng Đầm Dơi, về hành trình giữ nghề của các thành viên HTX và quá trình nâng tầm đặc sản quê hương thành sản phẩm OCOP.

Từ những con ba khía sống dưới tán rừng đước, qua bàn tay cần cù của người dân địa phương, hôm nay sản phẩm ba khía muối nước mắm Đầm Dơi không chỉ hiện diện trong bữa cơm gia đình mà còn từng bước đi xa hơn trên thị trường.

Với HTX Ba Khía Đầm Dơi, hành trình ấy không đơn thuần là làm ra một sản phẩm để bán, mà còn là hành trình giữ gìn một hương vị quê hương, gìn giữ nghề truyền thống và nâng cao giá trị đặc sản vùng Đất Mũi trong thời đại mới./.

            LL