Thế nhưng, cũng chính trên vùng đất ấy, bằng tư duy đổi mới, tinh thần dám nghĩ dám làm và sự đồng hành bền bỉ của các tổ chức kinh tế tập thể, nay đã lột xác ngoạn mục, trở thành biểu tượng của năng động sáng tạo trong sản xuất nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu.

Cà Mau là tỉnh chịu tác động mạnh mẽ của biến đổi khí hậu, với đặc trưng mặn - ngọt đan xen, đất phèn chiếm tỷ lệ lớn. Người dân từng bám đất qua ngày bằng cách cắm câu, giăng lưới, giữ trâu thuê; và có lẽ chính cái tên “Đồng chó ngáp” đã phản ánh chân thực nhất hoàn cảnh khắc nghiệt. Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục canh tác độc canh cây lúa theo lối truyền thống không còn phù hợp. Từ thực tiễn sản xuất, người dân đã từng bước tìm ra hướng đi mới: mô hình lúa - tôm luân canh, một phương thức canh tác “thuận thiên”, tận dụng quy luật tự nhiên để tạo sinh kế bền vững.  

Nhưng chính từ những khó khăn ấy, bà con nơi đây vào mùa mưa trồng lúa trên nền đất đã được “rửa mặn”, còn mùa khô tận dụng độ mặn tự nhiên để nuôi tôm. Lúa giúp cải tạo môi trường ao nuôi, hạn chế mầm bệnh; ngược lại, tôm tạo nguồn thu nhập cao, giúp bù đắp chi phí và nâng cao giá trị sử dụng đất. Từ chỗ chỉ đủ ăn, nhiều hộ đã vươn lên khá giả, ổn định đời sống lâu dài, mở ra một hành trình đổi thay kỳ vĩ - đưa nền sản xuất nông nghiệp truyền thống bền bỉ phát triển theo một hướng hoàn toàn mới.

Không dừng lại đó, người dân Cà Mau đã tiên phong ứng dụng quy mô hộ gia đình canh tác lúa – tôm tại Cà Mau, mô hình sản xuất sinh thái hiệu quả ưu việt… ngày càng phát triển mạnh mẽ khi được tổ chức lại sản xuất theo hướng hợp tác xã, tạo liên kết chặt chẽ từ kỹ thuật, vật tư đầu vào đến tiêu thụ sản phẩm, nhờ vậy đất đai được luân chuyển nước tốt, cải thiện môi trường canh tác, sản lượng và thu nhập tăng vọt.

Mô hình này không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội mà còn là giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu: giảm thiểu rủi ro dịch bệnh, hạn chế sử dụng phân bón - thuốc bảo vệ thực vật, bảo vệ hệ sinh thái, đồng thời tạo ra giá trị gia tăng cao.

Thống kê cho thấy, diện tích lúa - tôm ở Cà Mau lên tới hàng chục nghìn héc ta; nhiều nơi gieo trồng các giống lúa chất lượng cao như ST24, ST25, Một bụi đỏ… mang lại thu nhập ổn định và bền vững cho các hộ nông dân

Mô hình lúa - tôm

Những mùa vụ vàng ấy đã biến “Đồng chó ngáp” vốn bạc màu thành những bờ xôi ruộng mật, nơi mảnh đất không còn là nỗi ám ảnh của nghèo đói mà là niềm tự hào của cả cộng đồng. Đời sống từng bước khởi sắc, nhà cửa khang trang mọc lên, con em được học hành đầy đủ - sự thay đổi ấy đã trở thành điểm sáng của nông thôn mới. Điển hình như Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp tổng hợp Ba Đình cũng ghi dấu ấn rõ nét trong việc phát triển mô hình lúa – tôm gắn với xây dựng chuỗi giá trị. HTX chú trọng lựa chọn các giống lúa chất lượng cao như ST24, ST25,… tổ chức sản xuất đồng bộ, kiểm soát chặt chẽ quy trình kỹ thuật, đồng thời liên kết với doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm. Nhờ đó, giá trị hạt lúa và con tôm được nâng lên, giúp thành viên yên tâm sản xuất, gắn bó lâu dài với mô hình.

Sự trỗi dậy mạnh mẽ của các HTX lúa – tôm không thể phủ nhận chuyển mình kỳ diệu của vùng đất này mà còn có dấu ấn quan trọng của Liên minh Hợp tác xã tỉnh Cà Mau - lực lượng đồng hành, tổ chức đại diện, hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, đi đầu trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho các HTX và cộng đồng sản xuất địa phương. Thông qua các chương trình tập huấn, tư vấn, Liên minh HTX tỉnh đã giúp các HTX nâng cao năng lực quản trị, ứng dụng khoa học – kỹ thuật vào sản xuất, từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn chất lượng trong nước và quốc tế. Đồng thời, Liên minh còn tổ chức hội nghị xúc tiến thương mại, làm cầu nối quan trọng giữa HTX với doanh nghiệp, ngân hàng, các chương trình hỗ trợ của Nhà nước, hỗ trợ HTX vay vốn ưu đãi qua Quỹ hỗ trợ phát triển HTX, góp phần tháo gỡ khó khăn về vốn, thị trường và đầu ra sản phẩm.

Đặc biệt, việc định hướng xây dựng chuỗi liên kết giá trị lúa – tôm, gắn sản xuất với tiêu thụ bền vững, đã giúp các HTX vượt qua tình trạng sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, nâng cao sức cạnh tranh của nông sản Cà Mau trong bối cảnh hội nhập sâu rộng trong nước và hướng tới tiêu chuẩn quốc tế.

Người dân đang thu hoạch tôm càng

Chính những bước đi chiến lược này đã giúp tạo ra khối liên kết sản xuất - kinh doanh hiệu quả, mang lại cơ hội phát triển bền vững, ổn định sinh kế cho hàng nghìn hộ nông dân, góp phần đưa sản phẩm nông nghiệp Cà Mau ngày càng vững mạnh trên thị trường.

Câu chuyện “Đồng chó ngáp hoá bờ xôi ruộng mật” hôm nay đã khoác lên mình diện mạo mới: ruộng lúa xanh mướt xen kẽ vuông tôm trù phú, những mái nhà kiên cố mọc lên dọc theo các tuyến kênh, tiếng cười rộn rã của người dân trong những mùa thu hoạch bội thu. Sự đổi thay ấy không chỉ được đo bằng con số thu nhập, mà còn thể hiện ở niềm tin của người dân vào con đường mình đã chọn - con đường sản xuất, liên kết hợp tác, phát triển bền vững mà còn là biểu tượng của khát vọng đổi mới, tinh thần tự lực của người nông dân, cùng sự đồng hành, hỗ trợ của Liên minh Hợp tác xã. Đây là minh chứng rõ nét cho sức sống bền bỉ của kinh tế tập thể ở vùng đất phèn mặn, ứng phó biến đổi khí hậu mà vẫn sáng tạo không ngừng. Từ đồng hoang cỏ dại tới những cánh đồng thẳng tắp lúa xanh, từ cảnh nghèo khó đến những mái nhà kiên cố, những bờ ruộng trĩu hạt - mỗi bước chuyển mình là một chương sử đáng tự hào của Cà Mau “một minh chứng sống cho sức mạnh hợp tác, năng động và chiến lược phát triển có chiều sâu”

Tiến Đạt