Những năm gần đây, kinh tế tập thể tỉnh Cà Mau đã có những bước chuyển mình đáng ghi nhận cả về số lượng lẫn chất lượng; Tỉnh Cà Mau hiện có hàng trăm hợp tác xã và hàng ngàn tổ hợp tác hoạt động đa dạng trong nhiều  lĩnh vực khác nhau như: Nuôi trồng – chế biến thủy sản (đặc biệt là tôm sinh thái, tôm - lúa), trồng lúa chất lượng cao, sản xuất  gạo hữu cơ chất lượng cao, nhiều sản phẩm được chứng nhận OCOP (mỗi xã một sản phẩm), cây ăn trái và dịch vụ nông nghiệp… Các hợp tác xã đã chủ động áp dụng công nghệ cao, đạt các chứng nhận quốc tế (như ASC, GlobalGAP, hữu cơ…) để đưa con tôm, hạt gạo Cà Mau xuất khẩu chính ngạch. Mặc dù phát triển nhanh, nhưng quy mô của nhiều hợp tác xã nhìn chung còn nhỏ, vốn ít. Khả năng tiếp cận công nghệ, năng lực quản trị của ban Quản trị, điều hành ở một số nơi còn hạn chế. Mối liên kết chuỗi giá trị giữa "Nhà nông – Hợp tác xã – Doanh nghiệp" đôi lúc còn lỏng lẻo, chưa bền vững….Trước thực trạng đó để các hợp tác xã khi thành lập mới được hoàn thiện và hoạt động hiệu quả hơn...Liên minh hợp tác xã tỉnh Cà Mau đã tiến hành tập huấn.

Trong 2 ngày 16 – 17/6/2026, Liên minh hợp tác xã tỉnh Cà Mau đã phối hợp với Liên Đoàn hợp tác xã Raiffeisen CHLB Đức (DGRV), tổ chức tập huấn “ Tư vấn xây dựng quy trình thành lập và vận hành cho hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau. Tham gia lớp tập huấn có khoảng 15 học viên là: Các tư vấn viên chuyên nghiệp của các tỉnh đồng bằng song Cửu Long như: Thành phố Cần Thơ và tỉnh An Giang...

(Quang cảnh buổi khai mạc lớp tập huấn)

Tham dự Chương trình tập huấn có Ông Trần Văn Mân – Phó Chủ tịch Liên minh hợp tác xã tỉnh Cà Mau và đại diện các phòng ban, đơn vị trực thuộc Liên minh hợp tác xã tỉnh Cà Mau tham dự; Về phía Liên Đoàn Hợp tác xã Raifeisen CHLB Đức DGRV  có Bà Ngô Thị Thanh Vân - quản lý Dự Án DGRV tại Việt Nam và Bà Vi Thùy Linh - cán bộ tư vấn của Dự án về phía Liên Liên minh hợp tác xã các tỉnh An Giang và thành phố Cần Thơ gồm Ông có các ông bà, ông Dương Thanh Quan - Phó chủ tịch Liên minh hợp tác xã tỉnh An Giang, Ông Nguyễn Vĩnh Lộc - Trưởng phòng nghiệp vụ Liên minh hợp tác xã Thành phố Cần Thơ và đại diện các chuyên viên  các phòng ban, đơn vị của Liên minh hợp tác xã thành phố Cần Thơ và Liên minh hợp tác xã An Giang …. Cùng tham dự;

(Ông Trần văn Mân phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh phát biểu khai mạc)

Ông Trần Văn Mân thay mặt Liên minh Phát biểu khai mạc tại buổi tập huấn, nhận định rằng khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã đang đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng hàng hóa, đặc biệt là nông sản. Nhìn vào bức tranh kinh tế hiện nay, chúng ta có thể khẳng định rằng khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã đang đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong chuỗi cung ứng hàng hóa, đặc biệt là đối với mặt hàng nông sản. Không còn là những mô hình sản xuất nhỏ lẻ, manh mún chịu nhiều rủi ro như trước, các hợp tác xã ngày nay đã và đang trở thành cầu nối bền vững giữa người nông dân và thị trường. Chính các đồng chí là mắt xích cốt lõi giúp chuẩn hóa vùng nguyên liệu, áp dụng khoa học kỹ thuật để nâng cao chất lượng sản phẩm, và là đơn vị trực tiếp ký kết, đảm bảo nguồn cung ổn định cho các hệ thống siêu thị, doanh nghiệp chế biến cũng như phục vụ xuất khẩu. Có thể nói, không có sự lớn mạnh của kinh tế tập thể, chuỗi cung ứng nông sản của chúng ta khó có thể vận hành thông suốt và bền vững trước những biến động của thị trường toàn cầu.

Tuy nhiên, vai trò lớn lao luôn đi kèm với thách thức không nhỏ. Để chuỗi cung ứng ấy không bị đứt gãy, để sản phẩm của bà con làm ra luôn có chỗ đứng vững chắc, thì bản thân mỗi hợp tác xã phải là một thực thể kinh tế mạnh, vận hành khoa học và chuyên nghiệp. Thực tế cho thấy, nhiều hợp tác xã hiện nay dù có khát vọng, có tiềm năng nhưng lại gặp rất nhiều lúng túng ngay từ những bước đi đầu tiên: từ việc xây dựng bộ máy, phương án sản xuất kinh doanh, cho đến khâu quản trị dòng tiền, xử lý khủng hoảng hay liên kết thị trường.

Đó chính là lý do Liên minh hợp tác xã tổ chức lớp tập huấn chuyên sâu lần này. Chúng tôi không chỉ muốn hỗ trợ các đồng chí về mặt lý thuyết, mà mục tiêu cốt lõi là tư vấn, cầm tay chỉ việc để xây dựng nên một quy trình chuẩn chỉnh, bài bản từ khâu thành lập cho đến suốt quá trình vận hành sau này…

Bà Ngô Thị Thanh Vân Quản lý dự án phát biểu khai mạc

Phát biểu tại buổi khai mạc tư vấn viên Bà Ngô Thị Thanh Vân cho biết: Các nguyên tắc vàng trong tư vấn thành lập hợp tác xã theo Luật hợp tác xã năm 2023 và triết lý của Liên Đoàn hợp tác xã Raiffeisen CHLB Đức (DGRV) cần khi tư vấn thành lập hợp tác xã trong giai đoạn mới, Người làm công tác tư vấn cần quán triệt bốn nguyên tắc cốt lỗi sau: “Tự nguyện và mở cửa” hợp tác xã phải được hình thành từ nhu cầu thực tế của người dân không gượng ép, không chạy theo thành tích; Bản chất kinh tế và thành viên làm trung tâm, hợp tác xã sinh ra là để phục vụ lợi ích của thành viên, cung cấp địch vụ đầu vào, bao tiêu đầu ra, chứ không thuần tí là tìm kiếm lợi nhuận cho bộ máy quản lý hợp tác xã; Quản trị dân chủ mọi thành viên điều có quyền biểu quyết ngang nhau, mỗi thành viên một phiếu bầu, không phụ thuộc vào tỷ lệ vốn góp -  đây là nét đặc trưng khác biệt hoàn toàn với doanh nghiệp thông thường; phát triển bền vững phát nguyên tắc "Phát triển bền vững gắn với xu hướng xanh" tư vấn hợp tác xã thích ứng với biến đổi khí hậu đặc biệt tại Cà Mau với các mô hình tôm –rừng, tôm – lúa, lúa hữu cơ, năng lượng xanh…

Quang cảnh lớp tập huấn

Tại đây, các học viên đã được nghe các Tư vấn viên đặt ra biết bao nhiêu câu hỏi liên quan tới các vấn đề về hợp tác xã sau khi thành lập rồi hoạt động không hiệu quả và chỉ ra quy trình tư vấn thành lập hợp tác xã chuẩn hóa bốn bước sau: Để một hợp tác xã ra đời và sống sót khỏe mạnh, quy trình tư vấn không chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện giấy tờ pháp lý mà phải đi sâu vào tính khả thi của phương án sản xuất kinh doanh thứ nhất khảo sát nhu cầu và đánh giá tính khả thi nhiệm vụ của tư vấn viên là gặp gỡ nhóm sang lập viên, khảo sát nhu cầu chung cuả công đồng xem họ đang thiếu cái gì, phân bón đắt, bị thương lái ép giá, sản phẩm đầu ra xác định được sản phẩm, dịch vụ cốt lõi mà hợp tác xã sẽ cung ứng cho thành viên, đánh giá sơ bộ xem mô hình có đủ dòng tiền để tự nuôi sống mình hay không; tuyên truyền và đào tạo nhận thúc về Luật hợp tác xã 2023, làm rõ cho người dân hiểu về quyền lợi và nghĩa vụ khi tham gia hợp tác xã, nhấn mạnh các điểm mới của Luật 2023, giảm tỷ lệ vốn góp tối đa của một thành viên để tránh thao túng, đa dạng hóa các loại hình thành viên ( thành viên chính thức, thành viên liên kêt góp vốn, thành viên liên kết không góp vốn; Xây dựng điều lệ và phương án sản xuất kinh doanh: Điều lệ hợp tác xã được ví như “ Hiến pháp” của hợp tác xã, tư vấn viên cần hỗ trợ soạn thảo chi tiết cơ chế phân phối thu nhập trích lập quỹ phát triển sản xuất, quỹ dự phòng bắt buộc, phân phối theo mức độ sử dụng dịch vụ. Phương án sản xuất kinh doanh phải  rõ rang về nguồn vốn, chi phí, doanh thu dự  kiến và cam kết tiêu thụ; Tổ chức Đại hội thành lập và đăng ký kinh doanh cho hợp tác xã, hướng dẫn trình tự tổ chức đại hội, bầu Hội đồng quản trị, Giám đốc, Ban kiểm soát một cách dân chủ, hỗ trợ thủ tục số hóa đăng ký hợp tác xã trên hệ thống thông tin quốc gia về hợp tác xã.

Các học viên trao đổi trực tiếp với Tư vấn viên

Củng tại đây bà Vân hướng dẫn xây dựng quy trình vận hành hiệu quả cho hợp tác xã: Sau khi thành lập, thách thức lớn nhất của hợp tác xã là vận hành áp dụng kinh nghiệm từ DGRV, quy trình vận hành chuẩn cần tập trung vào các điểm trụ cột sau: Minh bạch tài chính và kiểm toán nội bộ, kinh nghiệm của Đức, DGRV nhấn mạnh rằng, hợp tác xã sụp đổ đa số là do mất lòng tin về tài chính, hợp tác xã cần thiết lập quy trình ghi chép sổ sách kế toán rõ ràng, tách biệt giữa "vốn góp" và "phí dịch vụ" xây dựng cơ chế kiểm toán nội bộ định kỳ. Ban kiểm soát phải thực sự có năng lực giám sát hoạt động của Hội đồng quản trị và Giám đốc để bảo vệ quyền lợi của số đông thành viên; Vận hành chuỗi dịch vụ phục vụ thành viên, quy trình mua chung cho hợp tác xã đứng ra đàm phám mua phân bón, thuốc ăn, thuốc bảo vệ thực vật, giống… số lượng lớn trực tiếp từ nhà máy để có giá sỉ và chất lượng  đảm bảo, sau đó cung cấp lại cho thành viên và quy trình bán ra thu gom, sơ chế, phân loại sản phẩm đạt chuẩn VietGAP, GlobalGAP, ASC…để ký hợp đồng dài hạn với các doanh nghiệp lớn hoặc xuất khẩu; Quản trị nhân sự và Ứng dụng công nghệ số tách biệt vai trò sở hữu, và vai trò điều hành, áp dụng phần mềm quản lý thành viên, nhật ký sản xuất điện tử (truy xuất nguồn gốc) để nâng cao giá trị nông sản Cà Mau trên thị trường.

Các báo cáo viên hướng dẫn các học viên thực hành

Khép lại chương trình tập huấn, các học viên không chỉ mang về những kiến thức bổ ích mà còn cả những công cụ, giải pháp có thể áp dụng ngay vào thực tế khi hướng dẫn các sang lập viên thành lập hợp tác xã.

Qua Chương trình tập huấn "Tư vấn xây dựng quy trình thành lập và vận hành cho hợp tác xã" không chỉ trang bị kỹ năng chuyên môn cho các cán bộ Liên minh cho hợp tác xã và các sáng lập viên, mà còn là bước hiện thực hóa cam kết đồng hành bền vững giữa Cà Mau và DGRV Đức; Để kinh tế tập thể tỉnh nhà cất cánh trong giai đoạn 2024-2026, mỗi tư vấn viên phải là một "người truyền lửa", giúp các cho hợp tác xã thay đổi tư duy: Từ "làm cho hợp tác xã để nhận hỗ trợ" sang "làm cho hợp tác xã để tự lực cánh sinh, cùng nhau làm giàu bền vững" dựa trên nền tảng pháp lý vững chắc của Luật Hợp tác xã năm 2023.

                                Theo Trần Thị Lam