Quy mô HTX tiếp tục được mở rộng
Theo thống kê đến hết năm 2025, cả nước có trên 35.000 HTX đang hoạt động, tăng khoảng 2.500 HTX so với năm 2020; trong đó khoảng 63% HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp. Bên cạnh đó, cả nước có hơn 160 liên hiệp HTX và gần 66.000 tổ hợp tác, thu hút khoảng 6 triệu thành viên tham gia sản xuất, kinh doanh.
Tỷ lệ HTX hoạt động hiệu quả tiếp tục được cải thiện, với trên 60% HTX được xếp loại khá, tốt, tăng gần 10% so với giai đoạn 2016–2020. Đây là minh chứng cho sự chuyển biến tích cực của mô hình HTX kiểu mới theo Luật HTX
Các HTX ngày càng chuyên nghiệp về việc cung cấp theo nhu cầu thị trường
Đóng góp ngày càng rõ nét cho nền kinh tế
Khu vực kinh tế tập thể hiện nay đóng góp khoảng 4–4,5% GDP cả nước, giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn và ổn định sinh kế cho người dân.
Doanh thu bình quân của một HTX đạt khoảng 3,5–4 tỷ đồng/năm, lợi nhuận bình quân khoảng 300–400 triệu đồng/HTX/năm. Thu nhập bình quân của lao động thường xuyên trong HTX đạt khoảng 5–6 triệu đồng/người/tháng, cao hơn so với nhiều năm trước.
Toàn quốc hiện có gần 900.000 lao động làm việc thường xuyên trong khu vực HTX, góp phần giải quyết việc làm tại chỗ, hạn chế di cư lao động và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.
Đẩy mạnh liên kết chuỗi giá trị và sản xuất hàng hóa
Đến năm 2026, cả nước có khoảng 4.000–4.500 HTX tham gia liên kết chuỗi giá trị, chiếm hơn 12% tổng số HTX. Nhiều mô hình HTX đã hình thành vùng nguyên liệu tập trung gắn với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu, đặc biệt trong các ngành hàng lúa gạo, thủy sản, trái cây, cà phê, hồ tiêu và sản phẩm đặc sản địa phương.
Thông qua liên kết, giá trị sản phẩm của thành viên HTX tăng bình quân 15–25%, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và ổn định đầu ra lâu dài.
Chuyển đổi số tạo động lực mới cho HTX
Chuyển đổi số tiếp tục là xu hướng nổi bật trong năm 2026. Hiện có khoảng 30% HTX trên cả nước bước đầu ứng dụng công nghệ số trong quản lý, kế toán, truy xuất nguồn gốc và tiêu thụ sản phẩm; trong đó hơn 3.000 HTX đã đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử.
Bà Cao Xuân Thu Vân – Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam phát biểu tại diễn đàn Hợp tác xã Quốc gia phát triển bền vững chuỗi giá trị sản phẩm
Việc ứng dụng mã QR, tem truy xuất nguồn gốc, phần mềm quản lý thành viên và hợp đồng điện tử đã góp phần nâng cao tính minh bạch, năng lực cạnh tranh và uy tín của HTX trên thị trường.
HTX giữ vai trò chủ lực trong Chương trình OCOP
HTX tiếp tục là chủ thể quan trọng của Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP). Tính đến đầu năm 2026, cả nước có hơn 14.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó khoảng 38–40% sản phẩm do HTX và tổ hợp tác làm chủ thể.
Sản phẩm OCOP cấp quốc gia (sản phẩm OCOP 05 sao) tỉnh Cà Mau
Nhiều HTX đã xây dựng được thương hiệu sản phẩm đặc trưng vùng miền, từng bước tham gia chuỗi phân phối hiện đại và thị trường xuất khẩu, góp phần nâng cao giá trị nông sản và phát triển kinh tế địa phương.
Những khó khăn cần tiếp tục tháo gỡ
Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, khu vực HTX vẫn còn đối mặt với không ít thách thức. Phần lớn HTX có quy mô nhỏ, vốn điều lệ bình quân chỉ khoảng 1,5–2 tỷ đồng/HTX; năng lực quản trị và trình độ nguồn nhân lực chưa đồng đều; khả năng tiếp cận tín dụng, khoa học – công nghệ và thị trường quốc tế còn hạn chế.
Bên cạnh đó, tỷ lệ HTX ứng dụng công nghệ cao vẫn còn thấp, chưa tương xứng với tiềm năng và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Khẳng định vị thế trong giai đoạn 2026–2030
Năm 2026 được xác định là năm bản lề, mở đầu cho giai đoạn phát triển mới của khu vực kinh tế tập thể. Với việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, triển khai đồng bộ Luật Hợp tác xã năm 2023 và các chương trình hỗ trợ của Nhà nước, HTX Việt Nam đang có nhiều cơ hội để nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh.
Trong thời gian tới, khu vực HTX được kỳ vọng sẽ phát triển theo hướng hiện đại – chuyên nghiệp – bền vững, gắn chặt với thị trường và chuỗi giá trị, qua đó tiếp tục khẳng định vị thế là lực lượng quan trọng trong phát triển kinh tế – xã hội, đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng xanh và bao trùm của đất nước./.
Minh Trường
